12 ผักที่กระต่ายกินได้ในปริมาณน้อย ระวังแคลเซียมและออกซาเลตสูง เสี่ยงนิ่ว (EP.1)

กรดออกซาลิกจับตัวกับแคลเซียมอิสระในทางเดินอาหาร กลายเป็นผลึกแคลเซียมออกซาเลตที่ไม่ละลายน้ำ เมื่อกรองผ่านไตจะตกผลึกในท่อไตและกระเพาะปัสสาวะ ก่อการอักเสบ บาดเจ็บ และอุดตัน อีกทั้งยังระคายเคืองเยื่อบุทางเดินอาหารโดยตรง

กระต่ายดูดซึมแคลเซียมแบบแพร่พาสซีฟโดยไม่อิงวิตามินดี แคลเซียมส่วนเกินถูกไตขับออกทางปัสสาวะสูงถึง 45–60% เมื่อประกอบกับปัสสาวะที่เป็นด่างสูง (pH 8.0–9.0) จึงตกตะกอนเป็นผลึกแคลเซียมคาร์บอเนต นำไปสู่โคลนตะกอนทราย กระเพาะปัสสาวะอักเสบ ปัสสาวะไม่ออก และแผลเปื่อยจากคราบปัสสาวะกัดผิวหนัง (Urine scald)

พืชหัวสะสมอาหารมีน้ำตาลโมเลกุลเดี่ยวและแป้งสูง หากกินมากเกินไปจะเกิดภาวะคาร์โบไฮเดรตล้นเข้าสู่ไส้ติ่ง ค่า pH ลดฮวบ แบคทีเรียประจำถิ่นชนิดดีถูกทำลาย และกระตุ้น Clostridium spiroforme ให้หลั่งสารพิษ Iota-toxin

ผักฐานปลอดภัย 75–80% — แต่ละมื้อควรมีผัก 3 ชนิด ส่วนใหญ่เป็นผักแคลเซียมต่ำและออกซาเลตต่ำ เช่น ผักกาดโรเมน ผักกาดหอมใบเขียว/แดง โหระพา สะระแหน่

ผักเสี่ยงไม่เกิน 1 ชนิดต่อมื้อ — จากผัก 3 ชนิด อนุญาตให้มีผักจากกลุ่มเสี่ยงได้เพียง 1 ชนิด และสัดส่วนต้องไม่เกิน 1 ใน 3 ของผักทั้งมื้อ

เว้นระยะพักฟื้น 3–5 วัน — หลังให้ผักออกซาเลตสูงหรือแคลเซียมสูง ต้องหยุดพักผักชนิดนั้น เพื่อให้ไตขับแคลเซียมและออกซาเลตส่วนเกินออกจากระบบปัสสาวะ

ลูกกระต่ายต่ำกว่า 12 สัปดาห์ งดผักสด — ทางเดินอาหารและจุลินทรีย์ยังไม่พัฒนาเต็มที่ เริ่มฝึกได้หลัง 12–16 สัปดาห์ ให้ทีละนิดเท่าเหรียญบาท และสังเกตอาการ 24–48 ชั่วโมง

น้ำสะอาดในชามเซรามิกก้นหนัก — วางบนพื้นแทนขวดลูกกลิ้ง กระต่ายจะดื่มน้ำได้มากกว่า ช่วยเจือจางปัสสาวะและขับล้างตะกอนแคลเซียมได้มีประสิทธิภาพกว่า

กระต่ายเป็นสัตว์ผู้ถูกล่า จึงซ่อนอาการเจ็บป่วยได้แนบเนียนมาก หาก รอให้เห็นอาการชัดอาจไม่ทันการณ์ — หน้าที่สังเกตจึงเป็นของผู้เลี้ยงทุกวัน

เมื่อพบความผิดปกติ สิ่งแรกที่ต้องทำคือกลับสู่พื้นฐาน — หญ้าแห้งและน้ำสะอาดเท่านั้น แล้วจึงประเมินอาการตามขั้นตอนปฐมพยาบาลด้านล่าง

งดอาหารสดทันที

ตัดผักสด ขนม และอาหารเม็ดทั้งหมดออก เหลือเฉพาะหญ้าแห้งและน้ำสะอาดในชาม

ป้อนยาขับลมไซเมทิโคน

ใช้น้ำยาขับลมไซเมทิโคนสำหรับทารก (20 มก./มล. สูตรไม่มีน้ำตาลและแอลกอฮอล์) ขนาด 1–2 มล. กินทางปาก เพื่อลดแรงตึงผิวของฟองแก๊ส สามารถให้ซ้ำได้ทุก 1 ชั่วโมงในช่วง 2–3 ชั่วโมงแรก

รักษาความอบอุ่นของร่างกาย

ภาวะเจ็บป่วยและท้องอืดมักทำให้อุณหภูมิต่ำ หากอุณหภูมิต่ำกว่า 100°F (37.8°C) หรือใบหูและปลายเท้าเย็น ให้กกไฟหรือประคบขวดน้ำอุ่นห่อผ้าขนหนูข้างลำตัวทันที

ห้ามบังคับป้อนอาหารเหลว (Force feeding)

หากหน้าท้องตึงแข็งเป่งคล้ายผิวกลอง หรือสงสัยภาวะกระเพาะขยายตัวเฉียบพลัน/ลำไส้อุดตัน การบังคับป้อนจะเพิ่มแรงดันจนกระเพาะอาหารฉีกขาด (Gastric rupture) ซึ่งถึงแก่ชีวิตได้ทันที